Hizmet Tespit Davasında Hak Düşürücü Süre ve Kurumun Davada Hasım Gösterilmesi

HİZMET TESPİT DAVASINDA HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE VE KURUMUN DAVADA HASIM

GÖSTERİLMESİ

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun mü lga 79 uncu maddesinin beşinci fıkrasında; “usul ve esasları tü zü kte tesbit olunacak belgeleri işveren tarafından verilmeyen sigortalılar çalıştıklarını hizmetin geçtiğ i yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispat ederlerse bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile primi ö deme gü n sayıları nazara alınır” şeklinde dü zenleme 506 sayılı kanunun 79 uncu maddesini de değ iştiren 3395 sayılı kanunun 5 inci maddesi ile 10 yıllık sü reye çıkarılmış, bilahare 3995 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile kuruma bildirilmeyen veya eksik bildirilen çalışmaların tespiti amacıyla açılacak davalar için ö ngö rü len dava açma sü resi 5 yıl olarak belirlemiştir.

506 sayılı kanunun ilk şeklinde (yü rü rlü ğ ü nde) uygulanmakta olan 5 yıllık dava açma sü resi yukarıda da belirtildiğ i gibi ö nce 3395 sayılı kanunla 10 yıla çıkarılmış daha sonra 3995 sayılı kanun ile tekrar 5 yıla indirilmiştir.

Gü nü mü zde geçerli olan [5510 sayılı Kanun) kanundaki dava açma sü reside 5 yıl olarak uygulanmaktadır.

1. HİZMET TESPİT DAVALARINDA KURUMUN UYGULAMASI

Sö z konusu hü kü mler gereğ ince sigortalılar tarafından 506 sayılı Kanunun 79. maddesi uyarınca açılan hizmet tespit davaları sonucunda verilen kararlar, tahakkuka elverişli bilgileri taşıması kaydıyla, Kurumun davada taraf olup olmadığ ına bakılmaksızın işleme alınmakta iken, gerçeğ e aykırı çalışmaların da dava konusu edilmesi ü zerine kurum yö netim kurulunun mü fettiş raporlarındaki ö nerileri dikkate alması sonucunda “Yerleşmiş Yargıtay içtihatlarına gö re, Kuruma husumet yö netilmemesi dolayısıyla edim yü klemeyen kararların uygulanması zorunluluğ u bulunmadığ ından”, Kurum avukatının davaya mü dahalede bulunmasına olanak tanınması açısından, Kuruma husumet yö neltilmeyen hizmet tespit davalarının işleme konulmamasına karar verilmiştir. (16-75 ek sayılı genelge) Kurumun hizmet tespit davasındaki kararlardaki bir diğ er uygulaması da hizmet tespit davası sonucunda hizmet kazandırılacak olan sü reye ilişkin sigorta primlerinin işyerinin kapanmış olması, işverenin ö lmesi, primlerin ö deme sü resinin zaman aşımına uğ ramış olması nedenleriyle tahsil kabiliyetinin kalmamış olması halinde, hizmet tespitine ilişkin sigorta primleri ö denmeksizin mahkeme kararı işleme konulmamakta ve hizmet verilmemekte idi, Ayrıca bir diğ er uygulama da hangi ü cret ü zerinden çalışıldığ ına kararda hü kmedilmemiş olması halinde tavzihi karar da alınmak istenmemesi durumunda çalışılan dö nemdeki azami ü cret ü zerinden karar işleme konulmakta idi.

Kurum ö nce sigorta primi ö deme yü kü mlü sü nü n işveren olduğ u dolayısıyla bu yü kü mlü lü ğ ün yerine getirilmemiş olmasının sigortalıya atfedilebilecek bir kusur olmadığ ı gerekçesiyle açılan davaları kaybettiğ inden sö z konusu uygulamadan vazgeçmiş, ayrıca mahkeme kararlarında ü cret tespiti yapılmamış ise prime esas kazanç alt sınırı ü zerinden kararların işleme alınmasını kabul etmiştir.

2. KURUMUN DAVADA HASIM GÖSTERİLMESİ VE FER’İ MÜDAHİL STATÜSÜ

Ote yandan Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) gereğ ince, Fer’i mü dahil aleyhine vekalet ü cretine hü kmedilemeyeceğ i, dava tara lar (davacı ve davalı) arasında gö rü leceğ i için feri mü dahil davalı tarafın yardımcısı konumunda olduğ undan, davada lehine veya aleyhine doğ rudan bir hü kü m kurulamaz. Dolayısıyla, davayı kaybetseler dahi fer'i mü dahil aleyhine karşı taraf lehine vekalet ü cretine hü kmedilmesi hukuken mü mkü n olmayacağ ından, hizmet tespit davalarında kurumun işverenle birlikte davalı gö sterilmesi sonucunda kaybedilen davaların avukatlık ü cretinin de kuruma yü klenilmesinin ö nlenebilmesi bakımından hizmet tespit davalarında sosyal gü venlik kurumu artık feri mü dahil olarak davalara iştirak etmektedir.

3. SONUÇ

Hizmet tespit davalarında 5 yıllık hak dü şü rü cü sü re, 506 sayılı Kanunun mü lga 79/5-10 ve 5510 sayılı Kanunun 86/9 maddelerinde değ işmeden korunmuş; Kurumun davada hasım gö sterilmesi konusu ise zaman içinde idari uygulamadan kanuni zorunluluğ a evrilmiştir. 1994 tarihli 16-75 Ek sayılı Genelge ile başlayan ve Kuruma husumet yö neltilmemiş kararların işleme alınmaması şeklindeki idari uygulama, 2014 yılında 6552 sayılı Kanunla ve bugü n 7036 sayılı Iş Mahkemeleri Kanununun 4/2. maddesiyle kanuni bir zemine kavuşmuştur. Uygulamada hizmet tespit davası açılırken işverenin davalı, Kurumun ise resen ihbar yoluyla fer’i mü dahil olarak davaya dahil edilmesi gerektiğ i; aksi halde verilecek kararın Kurum yö nü nden bağ layıcı olmayabileceğ i gö zden kaçırılmamalıdır.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU EKİBİ