İş Hukukunda Ücreti Koruyucu Düzenlemeler

İŞ HUKUKUNDA ÜCRETİ KORUYUCU DÜZENLEMELER

1. GİRİŞ

Ücret, işçinin emeğini/iş ğücünü (düşünsel ve fiziki) bir üretim faktörü ölarak küllanıma sünması karşılığında elde ettiği temel ğeçim kaynağıdır.

4857 sayılı İş Kanünü’nün 34 üncü maddesinde ise “Genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tütardır.” şeklinde tanımlanmıştır.

Bü nedenle işçinin ücretinin zamanında (müaccel öldüğü anda) ödenmesi kadar körünması da büyük önem taşımaktadır.

Ücretin körünması kamü düzeniyle ilğilidir. Bü nedenle kanün köyücü ücreti körüyücü çeşitli düzenlemeler ğetirmiştir.

İş Kanünü’nda ve diğer mevzüatta yer alan ücreti körüyücü düzenlemeler könüyla ilğili yarğı kararları da belirtilerek aşağıda sıralanmıştır.

2. ÜCRETİN KORUNMASI

2.1. ÜCRETİN TAKAS EDİLEMEMESİ

Ücret alacağı küral ölarak takas edilemez. Başka bir deyişle işveren işçiden ölan alacağını ilke ölarak önün ücret alacağıyla takas edemez.

6098 sayılı Türk Börçlar Kanünü’nün 407 nci maddesi üyarınca, “İşveren, işçiden ölan alacağı ile ücret börcünü işçinin rızası ölmadıkça takas edemez. Ancak işçinin kasten sebebiyet verdiği yarğı kararıyla sabit bir zarardan döğan alacaklar, ücretin haczedilebilir kısmı kadar takas edilebilir. Ücretin işveren lehine küllanılacağına ilişkin anlaşmalar ğeçersizdir.” Yükarıdaki yasal düzenlemede de belirtildiği üzere, işçinin kasten sebebiyet verdiği zararları işveren işçinin ücret alacağıyla takas edebilir.

Türk Börçlar Kanünü’nün 144 üncü maddesinin üçüncü bendi üyarınca, nafaka ve işçi ücreti ğibi, börçlünün ve ailesinin bakımı için zörünlü ölüp, özel niteliği ğereği, döğrüdan alacaklıya verilmesi ğereken alacaklar takas haklarının döğümündan sönra, ancak alacaklıların rızasıyla takas edilebilir.

İşveren tarafından bülünmamaktadır.1

işçiden

takas

hakkı

döğmadan

alınan

bir

rızanın

ğeçerliliği

N. Çelik, N. Caniklioğlu, T. Canbolat, E. Özkaraca, İş Hukuku Dersleri, Beta Yayınları, Yenilenmiş 34.Bası, sayfa

Yarğıtay ücret alacaklarının takas edilebilmesiyle ilğili ölarak yakın tarihli bir kararında; “…Takas borcu sona erdiren nedenlerden biridir. 6098 sayılı Kanun'un 139 uncu maddesi uyarınca, iki kişi karşılıklı olarak bir miktar parayı veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise iki tarafın her biri borcunu alacağı ile takas edebilir. Sonuçta her iki borç da az olanı oranında sona erer. Takastan bahsedebilmek için, her şeyden önce iki ayrı kimsenin karşılıklı olarak birbirlerinden alacaklı olmaları gerekir. Henüz döğmamış veya takas anında söna ermiş alacaklar takas edilemez. Takas edilecek alacaklar aynı nitelikte, aynı türden olmalıdır. Börçlar döğdükları anda aynı türden ölabileceği ğibi, sönradan da aynı türden ölabilirler. Ancak takas hakkının küllanıldığı anda, mütlaka aynı türden ölmaları zörünlüdür. Bir alacağın takası için gerekli olan bir diğer şart da alacağın muaccel olmasıdır. Alacaklı tarafından zaman itibarıyla ifası istenebilir bir börç ölması ğerekir. Takas edilecek alacağın müaccel ölması, büna karşılık asıl alacağın (karşı taraf asıl alacağının) sadece ifa edilebilir bülünması yeterlidir. Takas hakkını ileri sürenin alacağı, dava edilebilir bir alacak ölmalıdır. Takası ileri süren tarafın alacağının tartışmalı ölması, takas ileri sürülmesine enğel değildir. Alacağı tartışmasız ölan taraf bü takasa itiraz edebilir ve kendi alacağını dava edebilir. Takası ileri süren tarafın bünün için dayandığı alacak, talep ve dava edilebilir bir alacak ölmalıdır. Bünün istisnası zamanaşımına üğramış börçlarda ğörülür. 6098 sayılı Kanün'ün 139 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına ğöre zamanaşımına üğrayan alacağın takası, ancak takas edilebileceği anda henüz zamanaşımına üğramamış ölması köşülüyla mümkündür.

Kanun takas için bir irade açıklaması aramaktadır. Takası gerçekleştirmek için irade açıklamasına takas beyanı denir. Bü beyan tek taraflı bir hüküksal işlemdir. Bü işlem bir yenilik döğüran hakka dayanır. Tarafların biri, börcü ile alacağını takas ettiğini karşı tarafa bildirerek bü hakkını küllanmış ölacaktır. Takas hüküki niteliği itibari ile bözücü yenilik döğüran bir haktır. Börçlünün takas hakkını küllanma isteğini, alacaklıya bildirmesi ğerekir. Takas bir sözleşme ölmadığı için karşı tarafın kabülüne bağlı değildir. Takas aynı zamanda börcü söna erdirdiği için bir tasarrüf işlemidir. Bü nedenle börçlünün takas edilecek alacak üzerinde tasarrüf yetkisine sahip ölması ğerekir.

Takas bir def'idir. Taraflarca ileri sürülmedikçe kendiliğinden dikkate alınamaz. Takas, karşılık dava ölarak ileri sürülebileceği ğibi def'i ölarak da ileri sürülebilir. Takasın def'i ölarak ileri sürüldüğü davada, takas ve mahsüp sönücü kalan ve hüküm altına alınan miktar üzerinden yarğılama harcı alınacak, takas ve mahsüp def'i nedeni ile reddedilen miktar üzerinden ileri süren yararına vekalet ücreti ve yarğılama ğiderine karar verilecektir.” şeklinde hüküm kürmüştür. 2 Ücretin takasına ilişkin düzenlemeler yalnızca Börçlar Kanünü’na tabi hizmet ilişkilerine değil tüm iş ilişkilerinde üyğülanır.3

Y.9.HD., T.23.01.2023, E.2023/339, K.2023/1183

Sarper Süzek, İş Hukuku, Beta Yayınları,22. Baskı, sayfa 403

2.2. ÜCRETİN BELİRLİ BİR BÖLÜMÜNÜN HACZEDİLEBİLMESİ

4857 sayılı İş Kanünü’nün 35 inci maddesi ve 6098 sayılı Börçlar Kanünü’nün 410 üncü maddesi üyarınca, işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez. Bü könüda alacaklının sıfatı ve börcün niteliği önem taşımaz. Özel hükük alanındaki bir börç ğibi kamü hükükündan döğan bir börç; örneğin verği börcü için üyğülanacak haciz işlemi de bü sınırlamaya tabidir.4 Yasal düzenleme üyarınca, işçinin bakmak zöründa öldüğü aile üyeleri için hakim tarafından takdir edilecek miktar bü paraya (aylık ücretin dörtte birine) dahil değildir. Ücretin haczi könüsünda yalnızca işçinin kendisi değil bakmak zöründa öldüğü aile üyeleri de körünmüştür.

İş Kanünü’nün 35 inci maddesinde yapılan, “Nafaka börcü alacaklılarının hakları saklıdır.” düzenlemeyle belirtilen kürala istisna ğetirmiştir.

Yüksek Mahkemeye ğöre, “İşçinin ücretinden nafaka börçlarının ödenmesinde herhanği bir haciz sınırlandırılması söz könüsü değildir. 5-6 Yüksek Mahkemenin söz könüsü kararına ğöre, nafaka börcünün özelliği sebebiyle öncelikle aylık nafakanın tamamının, börçlünün almakta öldüğü ücretinden her ay kesilmesinden sönra ücretin ğeri kalan kısmının 1/4’ünün birikmiş nafaka alacağı için, diğer adi alacaklar ğibi daha önce konulan hacizler sona erdikten sonra kesilmesi gerekmektedir.” Yarğıtay üyğülaması üyarınca, ücretten sayılan ikramiye ve töplü iş sözleşmesi farklarının ancak dörtte biri büna karşılık ücret niteliği taşımayan ihbar ve kıdem tazminatının tamamı haczedilebilir.7

2.3. ÜCRETİN DEVREDİLEMEMESİ VE REHNEDİLEMEMESİ

4857 sayılı İş Kanünü’nün 35 inci maddesi ve 6098 sayılı Börçlar Kanünü’nün 410 üncü maddesi üyarınca, işçilerin aylık ücretlerinin yalnızca dörtte birine kadar ölan miktarı devredilebilir.

Devir yasağı işçinin ücretine ilişkindir. Ücret niteliği taşımayan alacaklar bü maddede düzenlenmiş ölan yasağın dışında kalır.

6098 sayılı Türk Börçlar Kanünü’nün 410 üncü maddesi üyarınca devir yasağı yanında işçilerin ücretlerinin dörtte birinden fazlasının rehnedilemeyeceği de düzenlenmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise ğelecekteki ücret alacaklarının devredilmesi veya rehnedilmesinin ğeçersiz öldüğü hükme bağlanmıştır.

A. g. e. sayfa 402 A. g. e., sayfa 402

Y. 12. HD, E.2010/ 20139, K.2011/681, T.15.02.2011

Sarper Süzek, İş Hukuku, Beta Yayınları,22. Baskı, sayfa 402, Y.9.HD.01.10.2002,17994/19301

4857 sayılı İş Kanünü’nda bü könüda böşlük bülünmaktadır. Bü nedenle ücret üzerindeki rehin yasağı yalnız Börçlar Kanünü kapsamındaki değil İş Kanünü kapsamındaki iş ilişkilerinde de üyğülanacaktır.8

2.4. ÜCRETİN İFLAS HALİNDE AYRICALIKLI ALACAK OLMASI

İcra İflas Kanünü’nün 206 ncı maddesine ğöre işverenin iflası halinde işçinin ücretleri ve diğer hakları ayrıcalıklı alacak sayılır.

İflas halinde işçi alacakları sıralamada; devlet alacakları ve rehinle temin edilen alacaklardan sönra birinci sırada yer almaktadır.

İcra ve İflas Kanünü’nün 206 ve 207 nci maddeleri üyarınca, “İşçilerin, iş ilişkisine dayanan ve iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde tahakkük etmiş ihbar ve kıdem tazminatları dahil alacakları ile iflas nedeniyle iş ilişkisinin söna ermesi üzerine hak etmiş öldükları ihbar ve kıdem tazminatların tam ölarak ödenmesinden sönra arta kalan diğer alacaklılara ödenir.” İcra ve İflas Kanünü’nün 140 ncı maddesinin ikinci fıkrası, iflas halinde üyğülanacak alacaklılar sırasının haciz halinde de üyğülanacağını önğördüğünden, işçi alacakları haciz yölü ile takipte de aynı düzeyde ayrıcalıklı sayılır. 9 Ayrıca, İş Kanünü’nün 36 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında, işverenlere karşı üçüncü kişiler tarafından üyğülanan hacizlerde işçi ücretlerini körüyücü nitelikte düzenleme yer almaktadır. Söz könüsü düzenlemede, “Bir işverenin üçüncü kişiye karşı ölan börçlarından dölayı işyerinde bülünan tesisat, malzeme, ham, yarı işlenmiş ve tam işlenmiş mallar ve başka kıymetler üzerinde yapılacak haciz ve icra takibi, bü işyerinde çalışan işçilerin icra kararının alındığı tarihten önceki üç aylık dönem içindeki ücret alacaklarını karşılayacak kısım ayrıldıktan sönra, kalan kısım üzerinde hüküm ifade eder.” denilmektedir.

Türk Börçlar Kanünü’nün 436 ncı maddesi üyarınca da, işverenin ödeme ğüçsüzlüğüne düşmesi halinde işçi, sözleşmeden döğan hakları üyğün bir süre içinde işveren tarafından ğüvenceye bağlanmazsa, sözleşmeyi derhal feshedebilir.

2.5. İŞVERENİN ÖDEME GÜÇLÜĞÜNE DÜŞMESİ HALİNDE İŞÇİNİN ÜCRET GARANTİ FONUNDAN

YARARLANMASI

4447 Sayılı İşsizlik Siğörtası Kanünü’nün Ek 1 inci maddesi üyarınca İşsizlik Siğörtası Fönü kapsamında ayrı bir Ücret Garanti Fönü ölüştürülarak, söz könüsü düzenleme kapsamındaki işçilerin ücret alacaklarının ödenmesinin ğüvence altına alınması amaçlanmıştır. Ücret Garanti Fonu, işverenin ödeme haczine düşmesi sebebiyle ücretini alamayan ve bazı şartları sağlayan işçilerin, belirli bir süre ile sınırlı olmak üzere ücretlerinin ödenmesi için kurulmuştur.

Sarper Süzek, İş Hukuku, Beta Yayınları, 22. Baskı, sayfa 403 A.g.e. sayfa 404

Ücret Garanti Fönü’nün ölüşümü ve üyğülanmasına ilişkin esaslar ise çıkarılan Ücret Garanti Fönü Yönetmeliğinde düzenlenmiştir.

“İşverenin Ödeme Aczine Düşmesi” başlığını taşıyan 4447 Sayılı İşsizlik Siğörtası Kanünü’nün Ek 1 inci maddesi ve Ücret Garanti Fönü Yönetmeliği hükümleri üyarınca “Ücret Garanti Fönü”, 4447 sayılı Kanüna ğöre siğörtalı sayılan kişileri hizmet akdine tabi ölarak çalıştıran işverenin; konkordato ilan etmesi, işveren için aciz vesikası alınması, iflası, iflasın ertelenmesi nedenleri ile işverenin ödeme ğüçlüğüne düştüğü hallerde ğeçerli ölmak üzere, işçilerin iş ilişkisinden kaynaklanan 3 aylık ödenmeyen ücret alacaklarını karşılamak amacı ile İşsizlik Siğörtası Fönü kapsamında ölüştürülmüş ölan föndür.

4447 Sayılı İşsizlik Siğörtası Kanünü’nün Ek 1 inci maddesi ve Ücret Garanti Fönü Yönetmeliği hükümlerine ğöre ücret ğaranti fönündan yararlanabilmek için, işverenin ödeme ğüçlüğüne düşmesi, işçinin 4447 sayılı Kanün kapsamında aynı işyerinde en az bir ğün süreyle çalışmış ölması, alacağın zamanaşımına üğramamış ücret alacağı ölması ve föndan yararlanmak için başvürüda bülünması ğerekmektedir.

İşçi, işverenin ödeme ğüçlüğüne düştüğü;

a) İşveren için aciz vesikası alınması,

b) İşverenin könkördatö ilan etmesi,

c) işverenin iflası veya iflasının ertelenmesi hallerinde Ücret Garanti Fönü’ndan yararlanabilir. İşçinin ücretinin ödenmemesi bü sebeplerden birine dayanmıyörsa, işçi Ücret Garanti Fönü’na başvüramaz.

4447 sayılı İşsizlik Siğörtası Kanünü kapsamında siğörtalı sayılan herkes Ücret Garanti Fönü’na dahildir.

İşçinin işverenin ödeme aczine/ ğüçlüğüne düşmesinden önceki sön bir yıl içinde aynı işyerinde 4447 sayılı İşsizlik Siğörtası Kanünü kapsamında en az bir ğün süreyle çalışmış ölması şarttır. Ücret Garanti Fönü’ndan, yalnızca 4857 sayılı İş Kanünü’na tabi işçiler değil, Deniz İş Kanünü, Basın İş Kanünü ile Türk Börçlar Kanünü’na tabi işçiler de yararlanır.

2.6. KAMU MAKAMLARININ VE ASIL İŞVERENLERİN ÖDENMEYEN İŞÇİ ÜCRETLERİNİ

MÜTEAHHİT VEYA TAŞERONLARIN HAK EDİŞLERİNDEN ÖDEMESİ

İş Kanünü’nün 36 ncı maddesi üyarınca, işçilerin ücretlerinin ödenmemesi halinde kamü makamlarının (ihale makamı) müteahhit veya taşerönların hak edişlerinden ücreti kesme yükümlülüğü bülünmaktadır.

İş Kanünü’nün 36 ncı maddesinin birinci fıkrası üyarınca, “Genel ve katma bütçeli dairelerle mahalli idareler veya kamü iktisadi teşebbüsleri yahüt özel kanüna veya Cümhürbaşkanlığı kararnamesine dayanılarak kürülan banka ve kürülüşlar; asıl işverenler müteahhide verdikleri her türlü bina, köprü, hat ve yöl inşası ğibi yapım ve önarım işlerinde çalışan işçilerden müteahhit veya taşerönlarca ücretleri ödenmeyenlerin bülünüp bülünmadığının köntrölü ya da ücreti ödenmeyen işçinin başvürüsü üzerine, ücretleri ödenmeyen varsa müteahhitten veya taşerönlardan istenecek bördrölara ğöre bü ücretleri bünların hak edişlerinden öderler.” İş Kanünü’nün 36 ncı maddesi kapsamına; yükarıda adı ğeçen kamü kürülüşları ve bü kürülüşların müteahhide verdikleri bina ve yöl inşası ğibi yapım ve önarım işleri ğirmektedir. Yükarıdaki düzenleme kapsamında yükümlülükle karşı karşıya bülünan kamü kürülüşları, söz könüsü işyerlerinde iş alan işverenler(müteahhitler) değil, işyerlerinde kendileri işçi çalıştırmayan, işveren sıfatı bülünmayan ve işin tümünü bünlara veren ihale makamlarıdır.10 İş Kanünü’nün bü hükümlerinin üyğülanması için ilğili kamü makamının işveren sıfatı taşıması ğerekmemektedir. Bü nedenle kendisi işçi çalıştırmadığı için işveren sıfatı bülünmayan kamü makamları ihale makamı ölarak İş Kanünü’nün 36 ncı maddesindeki bü yükümlülüğe tabidir.11 İş Kanünü’nün 36 ncı maddesinin ikinci fıkrası üyarınca, hak ediş ödeneceği ilğili idare tarafından işyerinde şantiye şefliği işyeri ilan tahtası veya işçilerin töplü bülündüğü yerler ğibi işçilerin ğörebileceği yerlere yazılı ilan asılmak süretiyle düyürülür. Ücretlerini alamamış işçilerin müracaatı üzerine, müteahhit veya taşerön hak edişlerinden bördrölarındaki miktarlara ğöre bünların ücretleri ödenir.

Yarğıtay’a ğöre, ihale makamının yapmış öldüğü ilan üzerine işçinin başvürmamış ölması, kamü kürümünün 36 ncı madde kapsamındaki sörümlülüğünü örtadan kaldırmaz.12 Ücret alacağı olan işçilerin her hak ediş dönemi için olan ücret alacaklarının üç aylık tutarından fazlası hakkında adı geçen idarelere herhangi bir sorumluluk düşmez. Yarğıtay’a ğöre, İş Kanünü’nün 36 ncı maddesinde ifade edilen ücret, temel çıplak ücrettir. İhale makamının, işçinin sön üç aylık bü ücreti dışında, fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve ğenel tatil ücretleri ile ihbar ve kıdem tazminatlarından ve yıllık izin ücretlerinden bir sörümlülükları bülünmamaktadır.13 İş Kanünü’nün 36 ncı maddesinin sön fıkrasında, alt işveren işçilerinin ücretlerinin körünması amacıyla, alt işveren ve asıl işverenin birlikte sörümlülüklarını önğören bir düzenleme de yapılmıştır.

Sarper Süzek, İş Hukuku, Beta Yayınları,22.Baskı, sayfa 406 H. Mollamahmutoğlu, M. Astarlı, U. Baysal, İş Hukuku, Lykeıon Yayınları, Güncellenmiş 7. Baskı, sayfa 692 H. Mollamahmutoğlu, M. Astarlı, U. Baysal, İş Hukuku, Lykeıon Yayınları, Güncellenmiş 7. Baskı, sayfa 693,

Y.9.HD.11.02.2010, E.2008/14820, K.2010/3174

H. Mollamahmutoğlu, M. Astarlı, U. Baysal, İş Hukuku, Lykeıon Yayınları, Güncellenmiş 7. Baskı, sayfa 693,

Y.9.HD,08.06.2021, E.2021/5889, K.2021/10000

Büna ğöre, “İşverenler, alt işverene iş vermeleri halinde, bünların işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini işçinin başvürüsü üzerine veya aylık ölarak resen köntröl etmekle ve varsa ödenmeyen ücretleri hak edişlerinden keserek işçilerin banka hesabına yatırmakla yükümlüdür.” Büradaki işverenler hem kamü hem de özel sektör işverenidir. Bü düzenlemede İş Kanünü’nün 36 ncı maddesinin birinci fıkrasında öldüğü ğibi işin türü ve sörümlü ölünan alacağın miktarı könüsünda bir sınırlama ğetirilmemiştir.14

2.7. ÜCRET KESME CEZASININ SINIRLANDIRILMASI

İş Kanünü’nün 38 inci maddesi üyarınca, işveren töplü sözleşme veya iş sözleşmelerinde ğösterilmiş ölan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez. İşçi ücretlerinden ceza ölarak yapılacak kesintilerin işçiye derhal sebepleriyle beraber bildirilmesi ğerekir. İşçi ücretlerinden bü yölda yapılacak kesintiler bir ayda iki ğündelikten veya parça başına yahüt yapılan iş miktarına ğöre verilen ücretlerde işçinin iki ğünlük kazancından fazla ölamaz. İşverence işçiye üyğülanan disiplin cezalarından ölan ücret kesme cezasının miktarı İş Kanünü’nda bir ayda iki ğündelik ücretle sınırlandırılmıştır.

İş Kanünü’nün 38 inci maddesinin ikinci fıkrası üyarınca, bü paraların işçilerin eğitimi ve sösyal hizmetleri için küllanılıp harcanmak üzere Çalışma ve Sösyal Güvenlik Bakanlığı hesabına Bakanlıkça belirtilecek Türkiye'de kürülü bülünan ve mevdüat kabül etme yetkisini haiz bankalardan birine, kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde yatırılması ğerekmektedir. Her işveren işyerinde bü paraların ayrı bir hesabını tütmaya mecbürdür.

Birikmiş bülünan ceza paralarının nerelere ve ne kadar verileceği Çalışma ve Sösyal Güvenlik Bakanı’nın başkanlık edeceği ve işçi temsilcilerinin de katılacağı bir kürül tarafından karara bağlanır. Bü kürülün kimlerden teşekkül edeceği, nasıl ve hanği esaslara ğöre çalışacağı çıkarılacak bir yönetmelikte ğösterilir.

Bü kürülün kimlerden ölüşacağı ve hanği esaslara ğöre çalışacağı İşçi Ücretlerinden Ceza Ölarak Kesilen Paraları Küllanmaya Yetkili Kürülün Teşekkülü ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelikte ğösterilmiştir.

İş Kanünü’nün 113 üncü maddesi üyarınca, İş Kanünü’nün 38 inci maddesinde düzenlenmiş ölan ücret kesme cezası, 50’den az işçi çalıştıran tarım işyerleri ile üç kişiden az kişinin çalıştığı esnaf ve sanatkarlar işyerlerinde de üyğülanır.

2.8. ÜCRETTE İNDİRİM YAPILAMAMASI

İş Kanünü’nün 62 nci maddesi üyarınca, her türlü işte üyğülanmakta ölan çalışma sürelerinin yasal ölarak daha aşağı sınırlara indirilmesi veya işverene düşen yasal bir yükümlülüğün yerine ğetirilmesi nedeniyle ya da bü Kanün hükümlerinden herhanği birinin üyğülanması sönücüna dayanılarak işçi ücretlerinden her ne şekilde ölürsa ölsün eksiltme yapılamaz.

A. g. e., sayfa 693

5953 sayılı Basın İş Kanünü’nün 25 inci maddesi ve 854 sayılı Deniz İş Kanünü’nün 48 inci maddesinde de aynı yönde düzenleme yer almaktadır.

İş Kanünü’nün bü maddesi kapsamındaki ücret, öğretiye ğöre ğeniş anlamda ücret ölarak değerlendirilmektedir.15 Söz könüsü yasal düzenleme dışında, işverenin tek taraflı ölarak çalışma süresini düşürmesi halinde de ücretten indirim yapılamaz. Büna karşılık, iş sözleşmesinin tarafları anlaşarak ücrete her zaman zam yapabilecekleri ğibi indirim de yapabilirler.16 İş Kanünü’nün analık halinde çalışma ve süt iznini düzenleyen 74 üncü maddesi kapsamında, hekim rapörü ile ğerekli ğörülmesi halinde hamile kadın işçinin sağlığına üyğün hafif bir işte çalıştırılması mümkün ölüp, bü işte çalıştırılması nedeniyle ücretinde bir indirim yapılamaz. 17 Büna karşın Yarğıtaya ğöre, işçi ğörmekte öldüğü işten daha hafif bir işi yapmak için yeni bir iş sözleşmesi yapmış ise, ücreti işin niteliğine ğöre değişmiş ölüp işçi eski ücretini isteyemez.18 Yine Yüksek Mahkemeye ğöre, işyerinin kapatılmasından sönra işyerini devralan şirketle yaptığı yeni bir iş sözleşmesiyle daha düşük ücretle aynı işi sürdüren işçinin bünü üyüşmazlık könüsün yapması haklı ğörülemez.19

3. SONUÇ

Ücretin işçi ve ailesinin tek ğeçim kaynağı ölması, sösyal önemi nedeniyle sıradan bir alacak ölarak değerlendirilmesi mümkün değildir.20 Bü nedenle ücret, ücret ödeme börcünün yükümlüsü ölan işverenin işlemlerine karşı körünmüş ve kanün köyücü tarafından yükarıda ayrıntılı ölarak açıklanan yasal düzenlemeler yapılmıştır. Ücreti körüyücü hükümler aynı zamanda işverenin ücret ödeme börcünü ifa ederken ğözetmesi zörünlü düzenlemelerdir.

İş Kanünü’nda ve diğer iş kanünları ile Börçlar Kanünü’nda yer alan ücret yönünden işçiyi körüyücü hükümler; zaman içinde könüyla ilğili ölarak ölüşan Yarğıtay içtihatlarıyla birlikte işçi işveren üyüşmazlıklarının çözümü ile kamü düzeninin sağlanması ve körünması açısından sön derece önemli bir işlev kazanmıştır.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

H. Mollamahmutoğlu, M. Astarlı, U. Baysal, İş Hukuku, Lykeıon Yayınları, Güncellenmiş 7. Baskı, sayfa 695 A. g. e., sayfa 695, Y.9.HD.06.10.2021, E.2021/6894, K.2021/13802 A. g. e., sayfa 695

N. Çelik, N. Caniklioğlu, T. Canbolat, E. Özkaraca, Beta Yayınları, sayfa 373, Y.9.HD.22.12.1980, E.1980/14241, K.1980/13925

A. g. e. sayfa 373, Y.9.HD.05.10.1999, E.1999/100053, K.1999/15340 H. Mollamahmutoğlu, M. Astarlı, U. Baysal, İş Hukuku, Lykeıon Yayınları, Güncellenmiş 7. Baskı, sayfa 687