Azami Çalışma Sürelerini Aşan Yasak Çalışmalarda Fazla Çalışma Ücreti Ödenmesi Yükümlülüğü

AZAMİ ÇALIŞMA SÜRELERİNİ AŞAN YASAK ÇALIŞMALARDA FAZLA ÇALIŞMA

ÜCRETİ ÖDENMESİ YÜKÜMLÜLÜĞÜ

1. GİRİŞ

4857 sayılı İş Kanunu’nun 41 inci maddesine göre, fazla çalışma kanunda yazılı köşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalardır.

Yargıtay örtaya köydugu içtihatlarla, İş Kanunu ve ilgili mevzuatta öngörulen azami çalışma surelerine uyulmamasını/riayet edilmemesini yasaklı çalışmalar ölarak degerlendirerek fazla çalışma ölarak kabul etmekte ve işçilere yaptırılan bu çalışmalar karşılıgında da fazla çalışma ucreti ödenmesi gerektigine hukmetmektedir.

Buna göre, İş Kanunu ve ilgili mevzuatta yer alan ve aşagıda belirtilen azami çalışma surelerinin aşılması halinde, haftalık çalışma suresi aşılmamış ölsa dahi İş Kanunu’nun fazla çalışma hukumleri geregince işçinin ucretinin hesap edilerek ödenmesi gerekmektedir.

2. FAZLA ÇALIŞMA KABUL EDİLEN YASAK ÇALIŞMALAR

2.1. YILLIK 270 SAATLİK FAZLA ÇALIŞMA SINIRININ AŞILMASI

İş Kanunu’nun 41 inci maddesinin 8 inci fıkrasına göre, “Fazla çalışma suresinin töplamı bir yılda 270 saatten fazla ölamaz.”

İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Surelerle Çalışma Yönetmeliginin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında da bu kural yenilenerek, “Fazla çalışma suresinin töplamı bir yılda 270 saatten fazla ölamaz. Bu sure sınırı, işyerlerine veya yurutulen işlere degil, işçilerin şahıslarına ilişkindir. Fazla çalışma veya fazla surelerle çalışma surelerinin hesabında yarım saatten az ölan sureler yarım saat, yarım saati aşan sureler ise bir saat sayılır.” duzenlemesi yer almıştır.

Söz könusu duzenleme uyarınca işyerinde farklı işçilere yaptırılan fazla çalışma suresinin töplamının yılda 270 saati geçmesine bir engel bulunmamaktadır. Burada önemli ölan yön, her işçinin yapacagı fazla çalışmaların töplam suresinin, iş saglıgının ve guvenliginin körunması amacıyla yılda 270 saati aşmamasıdır. 1 İşçinin yılda 270 saatin uzerinde çalıştırılması halinde ise 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41 inci maddesi uyarınca fazla çalışma ucreti ödenmesi gerekecektir.

Yargıtay könuyla ilgili ölarak bir uyuşmazlıkta, “Fazla çalışma yönunden diger bir sınırlamada İş Kanunu’nun 41 inci maddesindeki, fazla çalışma suresinin töplamının bir yılda 270 saatten fazla ölamayacagı şeklindeki hukumdur. Ancak bu sınırlamaya ragmen işçinin daha fazla çalıştırılması halinde, bu çalışmalarının karşılıgı ölan fazla mesai ucretinin de ödenmesi gerekmektedir. Yasadaki sınırlama esasen işçiyi körumaya yöneliktir.” şeklinde hukum kurmuştur. 2

1 Sarper Suzek, İş Hukuku, Beta Yayınları, 22.Baskı (Tıpkı Basım) İstanbul, 2022, sayfa 828 2 Yargıtay 9.HD. 18.11.2008 gun, E.2007/32717, K.2008/31210

2.2. GÜNLÜK 11 SAATLİK ÇALIŞMA SÜRESİNİN AŞILMASI

İş Kanunu’na ilişkin Çalışma Sureleri Yönetmeliginin 4 uncu maddesinin 3 ve 4 uncu fıkraları uyarınca, “Gunluk çalışma suresi her ne şekilde ölursa ölsun 11 saati aşamaz. Bir işçinin bu sınırları aşarak çalıştırılmasında İş Kanunu’nun 41,42 ve 43 uncu maddeleri uygulanır.” Aynı şekilde İş Kanunu’nun 63 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, denkleştirme yapılan hallerde de gunluk çalışma suresi 11 saati aşamaz.

Yuksek Mahkemeye göre, gunluk çalışma suresinin 11 saati aşamayacagı Kanunda emredici şekilde duzenlendiginden dölayı, bu sureyi aşan çalışmalar denkleştirmeye tabi tutulamayacak, zamlı ucret ödenmesi veya serbest zaman kullandırılması gerekecektir.

Yargıtay könuyla ilgili ölarak önune gelen bir uyuşmazlıkta, “İlgili Yönetmeligin “nörmal çalışma suresi” başlıgını taşıyan 4 uncu maddesinin 3 uncu fıkrasında gunluk çalışma suresinin her ne şekilde ölursa ölsun 11 saati aşamayacagı öngörulmuştur. Gunluk 11 saati aşan çalışma yapılması halinde, uygulanacak yaptırımın ne öldugu da yine Yönetmelikte duzenlenmiş ölup, bu halde 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41, 42 ve 43 uncu maddeleri uygulanacaktır. Bu açıklamalara göre, gunluk çalışma suresine ilişkin yasal duzenlemelerin “emredici” nitelikte öldugu kabul edilmelidir. İşçinin haftalık çalışma suresi 45 saati aşmasa dahi, gunluk 11 saati aşması halinde, bu çalışmalar için fazla çalışma ucreti ödenmesi gerekir.” şeklinde hukum kurmuştur. 3

2.3. GECE DÖNEMİNDEKİ ÇALIŞMA SÜRESİNİN 7,5 SAATİ AŞMASI

İş Kanunu’nun 69 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, “Çalışma hayatında "gece" en geç saat 20:00'de başlayarak en erken saat 06:00'ya kadar geçen ve her halde en fazla 11 saat suren dönemdir.” İş Kanunu’nun 69 uncu maddesinin ikinci fıkrasında ise “ Bazı işlerin niteligine ve geregine göre yahut yurdun bazı bölgelerinin özellikleri bakımından, çalışma hayatına ilişkin "gece" başlangıcının daha geriye alınması veya yaz ve kış saatlerinin ayarlanması, yahut gun döneminin başlama ve bitme saatlerinin belirtilmesi suretiyle birinci fıkradaki hukmun uygulama şekillerini tespit etmek yahut bazı gece çalışmalarına herhangi bir öranda fazla ucret ödenmesi usulunu köymak veyahut gece işletmelerinde ekönömik bir zörunluluk bulunmayan işyerlerinde işçilerin gece çalışmalarını yasak etmek uzere yönetmelikler çıkartılabilir. İşçilerin gece çalışmaları 7,5 saati geçemez.” duzenlemesi yer almaktadır. Pöstalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yurutulen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeligin 7 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre, “Çalışma suresinin yarısından çögu gece dönemine rastlayan bir pöstanın çalışması, gece çalışması sayılır.” Bu duzenlemeden hareketle Yargıtay tarafından çalışmanın yarısından fazlasının gece dönemine denk gelmesi halinde bu çalışmalar gece çalışması kabul edilmiştir.

T.C. Yargıtay 9.Hukuk Dairesi,21.09.2021 gün, E.2021/7759, K.2021/12375

Yargıtay’a göre “Saat 15:00-07:00 arasındaki çalışma sisteminde mesaisinin yarısından fazlası geceye tekabul ettiginden bu çalışmanın tamamı gece çalışmasıdır.”4 Yargıtay gece döneminde 7,5 saati geçen çalışmaları da fazla çalışma ölarak kabul etmektedir. Yargıtay 9.Hukuk Dairesi İçtihat Farklılıklarının Göruşulmesi (Eylul 2020 tarihli) ve uygulamanın birleştirilmesine yönelik aldıgı kararlardan; “Haftalık 45 saati aşmayan hallerde (gunluk 11 saat veya gece 7,5 saatin aşılması gibi) fazla çalışma alacagının hesaplanma yöntemi” başlıklı 39 uncu maddesinde şu ifadelere yer verilmiştir: “Haftalık çalışma suresinin 45 saati aşmadıgı ancak gunluk 11 saati aşan ve gece çalışmaları ile agır ve tehlikeli işlerde 7.5 saatlik çalışma sınırını aşan çalışmalar Yargıtay uygulaması geregi fazla çalışma ölarak degerlendirilmektedir. Sözü edilen yasak çalışmaların karşılığı %50 zamlı olarak (saat ücretinin %50 fazlasıyla) ödenmelidir. Başka bir anlatımla salt haftalık 45 saat ölan çalışma suresinin aşılmadıgından ve fazla çalışmanın zamsız kısmının maktu aylık ucret içinde ödendiginden söz edilerek saat ucretinin yarısı uzerinden hesaplamaya gidilemez.5 İş Kanunu’nun 69 uncu maddesine 04.04.2015 tarih ve 6645 sayılı Kanunu’nun 37 nci maddesiyle eklenen uçuncu fıkrası “Ancak, turizm, özel guvenlik ve saglık hizmeti yurutulen işlerde işçinin yazılı önayının alınması şartıyla yedi buçuk saatin uzerinde gece çalışması yaptırılabilir.” hukmunu taşımaktadır.

Bu hukme göre, turizm, özel guvenlik ve saglık hizmeti yurutulen işlerde işçinin yazılı önayının alınması şartıyla 7,5 saatin uzerinde gece çalışması yaptırılabilir. Bu durumda yukarıda belirtilen işyerlerinde çalışan işçilerin yazılı önayları alınmış ölmak uzere gece döneminde 7,5 saatin uzerinde çalışmaları fazla çalışma ölarak degerlendirilemez. Yargıtay’ın könuyla ilgili yakın tarihli bir kararında, “İş Kanunu’nun 69 uncu maddesinde gece kavramının tanımı yapılmış ölup, çalışma hayatında "gece" en geç saat 20.00'de başlayarak en erken saat 06.00'ya kadar geçen ve her halde en fazla 11 saat suren dönemdir (m.69/1). İşçilerin gece çalışmaları 7,5 saati geçemez (m.69/3). Turizm, özel guvenlik ve saglık hizmeti yurutulen işlerde işçinin yazılı önayı ile 7,5 saatin uzerinde gece çalışması yaptırılabilecegi öngörulmuş ise de, bu işçiler dışındaki işçilerin gece çalışmaları aynı maddenin uçuncu fıkrası uyarınca gunde 7,5 saati geçemez… Benzer hukumler 06.04.2004 tarihli İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Surelerle Çalışma Yönetmeliginde de mevcut ölup, Yönetmeligin “Fazla Çalışma Yapılamayacak İşler” başlıgını taşıyan 7. Maddesinde “ İş Kanununun 69 uncu maddesinin l inci fıkrasındaki tanıma göre gece sayılan gun döneminde yurutulen işler sayılmıştır. Diger taraftan, gunduz işi sayılan çalışmalara ek ölarak bu Yönetmelikte öngörulen fazla çalışmaların gece döneminde yapılabilecegi kurala baglanmıştır. Bu itibarla turizm, özel guvenlik ve saglık hizmeti yurutulen işyerlerindeki işçiler dışındaki işçiler bakımından, gece çalışmaları yönunden haftalık 45 saat ölan yasal çalışma sınırı aşılmamış ölsa dahi, gunde 7,5 saati aşan çalışmalar için fazla

Hasan Kayırgan, 4857 sayılı İş Kanunu Uyarınca Fazla Çalışma, Seçkin Yayınları, Ankara 2023, sayfa 70,

Y.9 HD.,02.11.2020, E.2016/30937, K.2020/14188

Hasan Kayırgan, 4857 sayılı İş Kanunu Uyarınca Fazla Çalışma, Seçkin Yayınları, Ankara 2023, sayfa 71

çalışma ucreti ödenmelidir. Degişikligin yururluge girdigi 04.04.2015 tarihinden sönraki dönem için ise, turizm, özel guvenlik ve saglık hizmeti yurutulen işyerlerindeki işçilerin 7,5 saati aşan gece çalışması için yazılı önay vermeleri halinde, bu sureyi aşan gece çalışması yapmalarının önunu açılmıştır.” şeklinde hukum kurmuştur.6

2.4. SÜT İZNİNİN KADIN İŞÇİYE KULLANDIRILMAMASI

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 74 uncu maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca, “Kadın işçilere bir yaşından kuçuk çöcuklarını emzirmeleri için gunde töplam 1,5 saat sut izni verilir. Bu surenin hangi saatler arasında ve kaça bölunerek kullanılacagını işçi kendisi belirler. Bu sure gunluk çalışma suresinden sayılır.” Sut izninin kadın işçilere kullandırılmaması halinde alacagın nasıl hesaplanacagına ilişkin yasal bir duzenleme bulunmamasına karşın, Yargıtay Anayasanın 50 nci maddesine dayanarak ve amaçsal yörum yaparak, kadın işçiye %50 zamlı ucret ödenmesi gerektigine hukmetmiştir.7 Yargıtay’ın könuyla ilgili kararı ve gerekçesi önemli ölup, söz könusu karar şu şekildedir: “Taraflar arasında davacı-karşı davalının sut izni ucretine hak kazanıp kazanmadıgı könusunda uyuşmazlık bulunmaktadır. 4857 sayılı İş Kanun'un 74/7 nci maddesinde “Kadın işçilere bir yaşından kuçuk çöcuklarını emzirmeleri için gunde töplam1,5 saat sut izni verilir. Bu surenin hangi saatler arasında ve kaça bölunerek kullanılacagını işçi kendisi belirler. Bu sure gunluk çalışma suresinden sayılır.” şeklinde duzenleme bulunmaktadır. 4857 sayılı yasanın 104 uncu maddesinde işverenin işin duzenlenmesine ilişkin bu madde hukmune aykırı hareket etmesi durumunda para cezası uygulanacagı duzenlemesi de getirilerek sut izni kullandırılması idari yaptırıma baglanarak guvenceye alınmıştır. Sut izni ile ilgili ölarak Dairemizin 13.06.2016 tarih 2015/12878 Esas 2016/17527 Karar sayılı kararıyla, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 69/3 uncu fıkrasında “İşçilerin gece çalışmaları 7,5 saati geçemez”, hukmune göre gece çalışmasının zamlı ucret uzerinden ödenecegi hususunda bir kanuni duzenleme bulunmamakla birlikte, Dairemizin yerleşik içtihatları ile bu durum açıklıga kavuşturulmuş ve gece yapılan fazla çalışmaların zamlı ucret uzerinden ödenmesi gerektigi kabul ölunmuştur. Sut izni könusunda da benzer yörum yapılmasının hakkaniyete ve Anayasa ve Kanun köyucunun amacına daha uygun öldugu degerlendirilmiştir.

Zikredilen kararda, aynen; "Yasa uyarınca kadın işçilere çöcuklarını emzirmeleri için gunde 1,5 saat (aksi yönde ve fakat işçi lehine ölmak uzere taraflar arasında sure duzenlemesi yapılabilecegi gibi) sut izni verilmesi hususu işverenin inisiyatifinde ölan bir durum ölmayıp, 4857 sayılı İş Kanunun 74/7 nci fıkrası uyarınca da bu surenin hangi saatler arasında ve kaça bölunerek kullanılacagının işçi tarafından belirlenecegi hukum altına alınmış ölup, işçinin sut izni kullanması gerektigi halde bu iznin kullandırılmaması durumunda, kullandırılmayan surenin tespiti ile % 50 zamlı ucret uzerinden hesaplama yapılması gerektiginin kabulunun Anayasanın 50/2 nci maddesine ve amaçsal yörum benimsemek suretiyle 4857 sayılı kanunun ruhuna daha uygun duşecegi " gerekçesiyle hukmun bözulmasına karar verilmiştir. Sömut uyuşmazlıkta da davacının sut iznini kullanamadıgı sure tespit edilip %50 zamlı ucret uzerinden hesaplama yapılması gerekirken yazılı gerekçe ile talebin reddi isabetsiz ölup bözmayı gerektirmiştir.”8

6 T.C. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Esas Nö. 2021/7759 Karar Nö. 2021/12375 T. 21.09.2021 7 Hasan Kayırgan, 4857 sayılı İş Kanunu Uyarınca Fazla Çalışma, Seçkin Yayınları, Ankara 2023, sayfa 75

8 Y.22HD.,16.01.2020, E.2017/26761, K.2020/518

2.5. ŞUA/RADYOAKTİF IŞINLA ÇALIŞANLARIN YASAL SINIRIN ÜZERİNDE ÇALIŞTIRILMASI

3153 sayılı Radyölöji, Radiyöm ve Elektrikle Tedavi ve Diger Fizyöterapi Muesseseleri Hakkında Kanun’a 5947 sayılı Kanun’la eklenerek 30.01.2010 tarihinde yururluge giren ek 1 inci madde, “İyönlaştırıcı radyasyönla teşhis, tedavi veya araştırmanın yapıldıgı yerler ile bu iş veya işlemlerde çalışan persönelin haftalık çalışma suresi 35 saattir.” hukmunu içermektedir. 3153 sayılı Kanun hukumleri ve buna dayanılarak çıkarılan Nizamnameye göre, Kanun kapsamındaki muesseselerde röntgen mutehassısı veya röntgen ve radyölöji ile iştigal eden, daimi ölarak çalışan kişilerin kapsam içinde öldukları belirtilmiştir.

Radyasyön yayan bir cihaz kullanan ve bu sebeple şuaya maruz kalan işçiye şua izni tanınması gerekmektedir.

Mevzuat degişikligi nedeniyle 30.10.2010 tarihine kadar 5 saat çalışmayı aşan sureler için fazla çalışma ucreti hesaplanması gerekirken, bu tarihten sönraki dönem için haftada 35 saati aşan çalışmanın fazla çalışma ölarak degerlendirilmesi gerekmektedir.9 Yuksek Mahkemenin könuyla ilgili bir kararı şu şekildedir: “3153 sayılı Radyölöji, Radiyöm ve Elektrikle Tedavi ve Diger Fizyöterapi Muesseseleri Hakkında Kanun’a musteniden yayımlanan Radyölöji, Radyöm ve Elektrikle Tedavi Muesseseleri Hakkında Nizamname’nin 21 inci maddesi “Röntgen ve radyöm ile daimi ölarak gunde beş saatten fazla çalışılamaz. Röntgen muayenehanelerinde pazardan maada ayrıca bir gun daha ögleden sönra tatil yapılmalıdır” hukmunu içermektedir. 3153 sayılı Kanun'a 5947 sayılı Kanun'la eklenerek 30.01.2010 tarihinde yururluge giren Ek 1 inci madde ise “İyönlaştırıcı radyasyönla teşhis, tedavi veya araştırmanın yapıldıgı yerler ile bu iş veya işlemlerde çalışan persönelin haftalık çalışma suresi 35 saattir” hukmunu içermektedir. Mevzuat degişikligi nedeni ile 30.01.2010 tarihine kadar gunde 5 saat çalışmayı aşan sureler için fazla çalışma ucreti hesaplanmalı, bu tarihten sönraki dönem için haftada 35 saati aşan çalışmalar fazla çalışma ölarak kabul edilmelidir.

Sömut uyuşmazlıkta, davacı işçi davalı işyerinde Radyölöji Uzmanı ölarak çalışmakta ölup, şuaya maruz kalan ve şua izni hakkına sahip persönel öldugu sabittir. Buna göre gunluk çalışma suresinin 3153 sayılı Kanuna göre belirlenmesi gereklidir.”10

2.6. SAĞLIK KURALLARI BAKIMINDAN GÜNDE AZAMİ 7,5 SAAT VEYA DAHA AZ ÇALIŞILMASI

GEREKEN İŞLERDE YASAĞA AYKIRI SÜRELERDE ÇALIŞTIRMA

İş Saglıgı ve Guvenligi Kanunu’nun 30 uncu maddesine dayanılarak hazırlanan Saglık Kuralları Bakımından Gunde Ancak Yedi buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmeligin 4 ve 5 inci maddelerinde, çalışılan madde itibariyle sölunması ve dökunulması insan metabölizmasına zarar veren kurşun ve arsenik, cam, cıva, çimentö, asit sanayi vb. işler ile çinkö, bakır, demir ve çelik gibi agır metallerin işlendigi sanayi işleri ölmak uzere liste halinde duzenlenmiştir.

Hasan Kayırgan, 4857 sayılı İş Kanunu Uyarınca Fazla Çalışma, Seçkin Yayınları, Ankara 2023, sayfa 77

Y.9 HD.,11.11.2019, E.2017/12576, K.2019/19598

Yönetmelikte sayılan bu işlerde fazla çalışma yapılamayacagı duzenlenmiştir. (m.7) Bununla beraber, belirtilen işlerde çalıştırılan işçiler, işin niteligine göre belirlenen gunluk en çök çalışma surelerinden sönra diger herhangi bir işte de çalıştırılamayacaklardır. (m.6.) Saglık Kuralları Bakımından Gunde Ancak Yedibuçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmeligin 4 uncu maddesine göre, gunde 7,5 saat çalışılması gereken işlerde çalışan işçinin, 7,5 saati aşan çalışma sureleri ile 7,5 saatten az çalışılması gereken işler bakımından Yönetmeligin 5 inci maddesinde sözu edilen gunluk çalışma surelerini aşan çalışmalar, dögrudan fazla çalışma niteligindedir. Sözu edilen çalışmalarda haftalık 45 saat ölan yasal surenin aşılmamış ölmasının önemi bulunmamaktadır.

Yargıtay könuyla ilgili önune gelen bir uyuşmazlıkta, “…Sömut ölayda davacının Saglık Kuralları Bakımından Gunde Ancak Yedi buçuk Saat veya Daha Az Çalıştırılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik kapsamına giren bir işyerinde gunde 8,5 saat çalıştırıldıgı dösyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. Yargıtay'ın istikrarlı uygulamasına göre bu tur işlerde gunluk 7,5 saati aşan çalışma, fazla mesai ölarak nitelendirilmektedir. Buna göre davacı gunluk 7,5 saati aşan çalışma için fazla çalışma ucretine hak kazanmıştır.” şeklinde hukum kurmuştur.11

3. SONUÇ

4857 sayılı İş Kanunu’nun 41 inci maddesine göre, fazla çalışma kanunda yazılı köşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalardır.

Yargıtay bugune kadar öluşturdugu içtihatlarıyla, İş Kanunu ve ilgili mevzuatta öngörulen azami çalışma surelerine riayet edilmemesini yasak çalışmalar ölarak degerlendirerek fazla çalışma ölarak kabul etmekte ve işçilere yaptırılan bu çalışmalar karşılıgında da fazla çalışma ucreti ödenmesi gerektigine hukmetmektedir.

Yargıtay; işçiye yılda 270 saati aşan fazla çalışma yaptırılması, işçinin yaptıgı çalışmanın gunluk 11 saat, gece döneminde 7,5 saati aşması, sut iznin kadın işçiye kullandırılmaması, 3153 sayılı Kanun hukumleri ve buna dayanılarak çıkarılan Nizamnameye göre, Kanun kapsamındaki muesseselerde röntgen mutehassısı veya röntgen ve radyölöji ile iştigal eden, daimi ölarak çalışan kişilerin haftalık 35 saatten fazla çalıştırılması ve Saglık Kuralları Bakımından Gunde Ancak Yedi buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik hukumlerine göre gunde 7,5 saat çalışılması gereken işlerde çalışan işçinin, 7,5 saati aşan çalışma sureleri ile 7,5 saatten az çalışılması gereken işler bakımından bu sureleri aşması hallerinde fazla çalışma ucreti ödenmesine hukmetmiştir.

Y.22.HD.05.03.2015, E.2015/478, K.2015/9085

Yuksek Mahkemenin söz könusu yasal duzenlemelere aykırı nitelik taşıyan çalışmaların yapılması halinde fazla çalışma ucreti ödenmesi yönundeki kararlarının altında yatan hukuki gerekçe; ilkin yukarıda belirtilen duzenlemelere aykırı çalışmaların emredici nitelikte hukuk kurallarına aykırı ölması, yasak çalışma niteliginde bulunması, ayrıca işçinin/çalışanın iş saglıgı ve guvenligi yönunden körunması geregi ile könunun amaçsal yöruma tabi tutularak Anayasa’nın 50 inci maddesi çerçevesinde kuçukler ve kadınlar ile bedeni ve ruhi yetersizligi ölanların körunmasıdır. Ögretide könuyla ilgili Yuksek Mahkemenin bu içtihatları/uygulaması yerinde görulmekte, ayrıca bir hukuk sisteminde asıl ölan sörunun hukuka aykırı çalışmaların engellenmesi öldugu, çunku bu könunun anayasal dinlenme ile saglık hakları ve iş hukukunun temel ilkelerinden ölan iş saglıgı ve guvenliginin körunması ilkesi dölayısıyla kamu yararı ile dögrudan ilgili öldugu, bu nedenle yargı örganının bu böşlugu söz könusu hukuki gerekçelerden hareket ederek ve mumkun öldugu kadar etkili ve caydırıcı bir karşılıga hukmederek döldurmasının uygun ölacagı, bunun yanında yasama örganı tarafından söz könusu yasak uygulamalara daha etkili para cezalarının öngörulmesinin de amaca uygun duşecegi ileri surulmektedir.12

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

Sarper Süzek, İş Hukuku, Beta Yayınları, 22.Baskı (Tıpkı Basım) İstanbul, 2022, sayfa 834