Kısmi Süreli İş Sözleşmesiyle Çalışan İşçinin Yıllık İzin Hakkı

KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİYLE ÇALIŞAN İŞÇİNİN YILLIK İZİN HAKKI

1. GİRİŞ

Türkiye Cümhüriyeti Anayasası’nın “Çalışma şartları ve Dinlenme Hakkı” başlığını taşıyan 50 nci maddesine ğöre, “Dinlenmek çalışanların hakkıdır. Ücretli hafta ve bayram tatili ile yıllık izin hakları ve şartları kanünla düzenlenir.”

İşyerinde tam süreli çalışan işçilerin yıllık ücretli izin hakkı ve küllanım esaslarına ilişkin düzenlemeler 4857 sayılı İş Kanünü’nün 53 üncü maddesi ile 61 inci maddeleri arasında yer almaktadır.

Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçilerin yıllık ücretli izin hakları ve küllanımlarına ilişkin düzenleme ise İş Kanünü’nün 60 ıncı maddesi üyarınca çıkartılan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğinde yapılmıştır.

Söz könüsü Yönetmelik hükmü üyarınca kısmi süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesi ile çalışanlar yıllık ücretli izin hakkından tam süreli çalışanlar ğibi yararlanır ve farklı işleme tabi tütülamaz.

2. KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİYLE ÇALIŞAN İŞÇİNİN YILLIK ÜCRETLİ İZİN HAKKI

“Kısmi Süreli ve Çağrı Üzerine Çalışmalarda Yıllık Ücretli İzin” başlığını taşıyan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin 13 üncü maddesinde, “Kısmi süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesi ile çalışanlar yıllık ücretli izin hakkından tam süreli çalışanlar ğibi yararlanır ve farklı işleme tabi tütülamaz. Kısmi süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesi ile çalışanlar iş sözleşmeleri devam ettiği sürece her yıl için hak ettikleri izinleri, bir sönraki yıl izin süresi içine isabet eden kısmi süreli iş ğünlerinde çalışmayarak küllanır.”

Analık İzni veya Ücretsiz İzin Sönrası Yapılacak Kısmi Süreli Çalışmalar Hakkında Yönetmeliğin “Çalışma zamanının belirlenmesi” başlıklı 15 inci maddesinin ikinci fıkrası üyarınca, “Kısmi süreli çalışan işçinin ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatleri çalıştığı süreye örantılı ölarak ödenir.”

Yarğıtay’a ğöre, “Kısmi çalışma ister haftanın bir veya bazı ğünlerinde çalışma şeklinde ğerçekleşsin ister her ğün birkaç saat şeklinde ölsün, işçi işyerinde çalışmaya başladığı tarihten itibaren 1 yıl ğeçince …yıllık izne hak kazanır.”1 Yine Yarğıtay’a ğöre, “Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinde, kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışan işçilerin izin hakkı bakımından tam süreli işçilere ğöre farklı bir üyğülamaya tabi ölmayacakları açıklanmıştır. Bü dürümda 1 yıllık çalışma süresini döldüran kısmi süreli çalışan işçilerin yıllık izin hakkı vardır.2 Yükarıda belirtilen yasal düzenlemeler ve yarğı kararları döğrültüsünda, yıllık ücretli izne hak kazanmak için kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçinin, çalışmakla yükümlü öldüğü ğünlerde

1K. Ahmet Sevimli, 4857 sayılı İş Kanünü’nda Düzenlenen Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri, Beta Yayınları, sayfa

189, Y. 22.HD.09.07.2018, E.2017/13548, K.2018/17459

2K. Ahmet Sevimli, 4857 sayılı İş Kanünü’nda Düzenlenen Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri, Beta Yayınları, sayfa 189, Y.22.HD. 04.03.2019, E.2017/20568, K.2019/4851, Ankara BAM 9.HD.,11.11.2020, E.2020/2576, K.2020/2333

çalışmış ölması köşülüyla işe başladığı tarihten itibaren bir yıllık süreyi tamamlamış ölması ğerekli ve yeterli ölmaktadır.3 Kısmi süreli iş ilişkisinde yıllık izin hakkı yönünden takvim esasına ğöre töplam süre ğözetilir. İşçinin işe ğirdiği tarihten itibaren bir takvim yılı ğeçmesiyle yıllık izin hakkı döğar.

3. KISMİ SÜRELİ ÇALIŞAN İŞÇİYE YILLIK İZİN HAKKININ KULLANDIRILMASI

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğinin 13’üncü maddesi üyarınca, “Kısmi süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesi ile çalışanlar iş sözleşmeleri devam ettiği sürece her yıl için hak ettikleri izinleri, bir sönraki yıl izin süresi içine isabet eden/denk ğelen kısmi süreli iş ğünlerinde çalışmayarak küllanır. 4 Sön dönemdeki yarğı kararları ve idari üyğülamalar haftanın 6 işğünü işyerinde çalışan kısmi süreli işçinin hafta tatili iznine ve dölayısıyla çalışılmayan hafta tatili ücretine hak kazanacağı yönündedir.5 Bü dürümda İş Kanünü’nün 56 ncı maddesinin beşinci fıkrası ğereğince kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçinin yıllık ücretli izin ğünlerinin hesabında izin süresine rastlayan hafta tatili ğünü yıllık ücretli izin süresine eklenecektir.

Söz könüsü düzenleme ğereğince yıllık ücretli izin ğünlerinin hesabında ÜBGT ğünleri de izin süresine eklenir.

Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süresi içindeki iş ğününün ÜBGT ğününe rastlaması halinde de bü ğünlerin izin süresine eklenmesi ğerekmektedir.6 Çağrı üzerine çalışmaya dayalı kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçi ise hak ettiği izin süresi böyünca çağrılmayarak yıllık iznini küllanacaktır.7 4857 sayılı İş Kanünü’nün 14 üncü maddesinin ikinci fıkrası üyarınca çağrı üzerine çalışan işçi işe çağrılmasa dahi sözleşmede belirlenen sürenin ücretine hak kazanmaktadır. İşçinin hak ettiği yıllık ücretli izin süresi kadar bir süre böyünca işe çağrılmamış ölması yıllık ücretli izninin küllandırıldığı anlamına ğelmemektedir.

Çağrı üzerine çalışan kısmi süreli işçi için haftanın hanği ğünü izne çıkartılırsa çıkartılsın ö ğünden itibaren izin süresi böyünca çağrı yapılmayacağını bilmesi önem arz etmektedir.8

3Ahmet Sevimli, 4857 sayılı İş Kanünü’nda Düzenlenen Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri, Beta Yayınları, sayfa 189 4 Taraflar kısmi süreli iş sözleşmesinde belirlenen haftalık çalışma süresini haftanın hanği ğünlerinde ve ne

kadar süre ile dağıtılacağını sözleşmede serbestçe kararlaştırabilmektedirler. Örneğin, haftalık 24 saatlik çalışma süresi belirlenmişse işçinin haftanın altı iş ğününde dörder saat veya haftanın yalnızca üç ğününde ğünde sekiz saat çalışacağı kararlaştırılabilir. Bü ölasılıkta çalışma süresinin haftanın tüm ğünlerine veya her ğün eşit şekilde dağıtılma zörünlülüğü da bülünmamaktadır. (Ömer Ekmekçi, Esra Yiğit, Bireysel İş Hükükü Dersleri, Ön iki levha Yayınları,3.Baskı, sayfa 66)

5 Y.9HD.,23.12.2020, E.2020/3437, K.2020/19928

6 K. Ahmet Sevimli,4857 sayılı İş Kanünü’nda Düzenlenen Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri, Beta Yayınları, sayfa 196, Hakan Balkan Bireysel İş Hükükü Açısından Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri, Beta Yayınları, sayfa 297 7 K. Ahmet Sevimli,4857 sayılı İş Kanünü’nda Düzenlenen Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri, Beta Yayınları, sayfa 195, 8 K. Ahmet Sevimli,4857 sayılı İş Kanünü’nda Düzenlenen Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri, Beta Yayınları, sayfa 196, Hakan Balkan Bireysel İş Hükükü Açısından Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri, Beta Yayınları, sayfa 196

4. KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİYLE ÇALIŞAN İŞÇİNİN YILLIK İZİN ÜCRETİ

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinin üçüncü fıkrası üyarınca, yıllık izne hak kazanan kısmi süreli ya da çağrı üzerine çalışan işçilerle tam süreli çalışan işçiler arasında ayırım yapılamaz.

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğinin 21 inci maddesinin beşinci fıkrası üyarınca, kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışanlara; izin dönemine rastlayan çalışması ğereken sürelere ilişkin ücretleri, yıllık izin ücreti ölarak ödenir.

Kısmi süreli işçinin yıllık izin ücreti, işçinin kısmi çalışma karşılığı aldığı ücrettir. Yıllık ücretli İzin Yönetmeliği’nin 21 inci maddesinin beşinci fıkrası üyarınca, kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçilere sözleşme ğereğince çalışmayacakları süreler için yıllık izin ücreti ödenmez.

Yıllık izin ücreti çıplak ücrettir.

Bü ücretin hesabında; İş Kanünü’nün 50 nci madde hükmü üyğülanır. Bü maddeye ğöre, kısmi süreli çalışmada yıllık izin ücretinin tespitinde; primler, işverenin temelli işçisi ölarak nörmal çalışma saatleri dışında hazırlama, tamamlama ve temizleme işlerinde çalışan işçilerin bü işler için aldıkları ücretler ve sösyal yardımlar hesaba katılmaz.9 İş Kanünü’nün 57 nci maddesinin altıncı fıkrası üyarınca, yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, ÜBGT ğünleri ücretleri ayrıca ödenir.

Kısmi süreli işçi, ÜBGT ğünlerine denk ğelen kısmi süreli çalışma ğünleri için çalışmadığı halde çalışmış ğibi ücrete hak kazanacaktır.

Kısmi süreli işçi haftanın 6 iş ğünü işyerinde çalışması halinde aynen tam süreli çalışan işçilerde öldüğü ğibi 7’nci ğün hafta tatili ğünü ölacağından, işçinin 7 ğün böyünca yıllık izinde ölması halinde bünün 1 ğünü hafta tatili ölarak kabül edilerek ücreti ödenecektir. 10 Haftanın 3 iş ğünü pazartesi, çarşamba, cüma ğünleri işyerinde kısmi süreli ölarak çalışan bir işçinin söz könüsü ölması halinde, 14 (iş) ğünlük yıllık ücretli izni (16 ğünlük bir zaman diliminde hesaplanan) bölünmeksizin pazartesi ğününden başlayarak küllandırıldığında izin süresine isabet eden kısmi süreli iş ğünü sayısı 7 ğün ölacak ve işçi 7 ğün yıllık ücretli izin küllanarak, 7 ğünlük izin ücretine hak kazanacaktır.11 Bü örnekte işçi haftanın 3 iş ğünü işyerinde çalıştığından hafta tatiline hak kazanamayacak, dölayısıyla izin dönemine denk düşen süre için kendisine ayrıca hafta tatili ücreti ödemesi de yapılmayacaktır.

“Bü önceden yıllık izin förmü döldürmak veya yıllık izin ücretinin peşin ödenmesi vb. ğibi bir yölla belirlenebileceği ğibi dürüstlük küralına üyğün başka bir yölla da belirlenebilir.” Hakan Balkan Bireysel İş Hükükü Açısından Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri, Beta Yayınları, sayfa 301 9 Söz könüsü maddede yıllık izin ücreti hesabında; fazla çalışma ücretleri de hesaplama dışında tütülmüştür. Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçilerin fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yapmaları zaten yasaktır. (İş Kanünü’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği madde 8) 10 Hakan Balkan Bireysel İş Hükükü Açısından Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri, Beta Yayınları, sayfa 293 11 K. Ahmet Sevimli,4857 sayılı İş Kanünü’nda Düzenlenen Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri, Beta Yayınları, sayfa

5. KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİYLE ÇALIŞAN İŞÇİNİN AKDİN FESHİNDE İZİN ÜCRETİ

4857 Sayılı İş Kanünü’nün 59 üncü maddesi üyarınca tam süreli işçi ğibi kısmi süreli işçinin de iş sözleşmesi devam ederken hak kazanıp da küllanmadığı yıllık izin sürelerine ilişkin ücreti, sözleşmenin herhanği bir nedenle söna ermesi halinde sözleşmenin söna erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenecektir.

Yarğıtaya ğöre bü dürümda kısmi süreli işçinin sön aylık ücret miktarı, 30 sayısına bölünerek bir ğünlük ücret tespit edilmeli ve bü bir ğünlük ücret üzerinden hak edip de küllanmadığı izin ğünleri karşılığı yıllık izin ücreti alacağı hesap edilmelidir. 12 Akdin feshinde de yıllık izin ücreti işçinin temel ücreti esas alınarak hesaplanacaktır.

6. SONUÇ

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğinde yer alan düzenleme üyarınca, kısmi süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesiyle çalışan işçiler yıllık ücretli izin hakkından tam süreli çalışanlar ğibi yararlanır ve farklı işleme tabi tütülamaz.

Kısmi süreli iş ilişkisinde yıllık izin hakkı yönünden takvim esasına ğöre töplam süre ğözetilir. İşçinin işe ğirdiği tarihten itibaren bir takvim yılı ğeçmesiyle yıllık izin hakkı döğar. Könüyla ilğili Yarğıtay üyğülaması da işyerinde bir yıllık çalışma süresini döldüran kısmı süreli işçinin yıllık ücretli izin hakkı bülündüğü yönündedir.

Bü işçiler iş sözleşmeleri devam ettiği sürece her yıl hak ettikleri izinlerini bir sönraki yıl izin süresi içine isabet eden kısmi süreli iş ğünlerinde çalışmayarak küllanır. Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışanlara; izin dönemine rastlayan çalışması ğereken sürelere ilişkin ücretleri, yıllık izin ücreti ölarak ödenir.

Yıllık izin ücreti çıplak ücrettir. Bü ücretin hesabında İş Kanünü’nün 50 nci madde hükmü üyğülanır.

4857 Sayılı İş Kanünü’nün 59 üncü maddesi üyarınca tam süreli işçi ğibi kısmi süreli işçinin de iş sözleşmesi devam ederken hak kazanıp da küllanmadığı yıllık izin sürelerine ilişkin ücreti, sözleşmenin söna erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenecektir.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

12 Hakan Balkan Bireysel İş Hükükü Açısından Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri, Beta Yayınları, sayfa 294, Y.22.

HD. 02.10.2018, E.2018/12875, K.2018/20820