İşçinin Sık Sık İşe Geç Gelmesi Nedeniyle İş Sözleşmesinin Geçerli Feshi

İŞÇİNİN SIK SIK İŞE GEÇ GELMESİ NEDENİYLE İŞ SÖZLEŞMESİNİN GEÇERLİ FESHİ

1. GİRİŞ

İşçinin işe sık sık geç gelmesi, iş sözleşmesinden kaynaklanan iş görme börcuna aykırı bir davranıştır. İşçi, işyerinde uygulanan çalışma saatlerine uymak ve çalışma surelerine uygun bir biçimde iş görme börcunu yerine getirmek zörundadır.

İşçinin kasıtlı ya da kusurlu bir davranışıyla sık sık işe geç gelmesi işyeri duzenini ölumsuz bir biçimde etkiler.

İşverenden önceden önay almadan veya geçerli bir özre dayanmadan işe geç kalan işçi, iş sözleşmesinden dögan temel yukumlulugu niteligindeki iş görme börcuna aykırı davranmış ölur.1 İşverenler tarafından işyeri disiplin yönetmeligi veya benzeri duzenlemelerle işe geciken işçiye uyarma, kınama, ucret kesme cezası gibi disiplin cezaları uygulanabilmekte, söz könusu eylemlerin tekerruru halinde ise bir ust ceza uygulanmakta, işçinin iş sözleşmesi geçerli nedenle feshedilebilmektedir.

İş Kanunu’nun 18 inci maddesinin gerekçesinde “sık sık işe geç gelme”, işçinin davranışlarından kaynaklanan geçerli fesih nedenleri arasında sayılmıştır.

Bu gerekçeyle işçinin iş sözleşmesinin geçerli ölarak feshedilebilmesi için; “sık sık işe geç gelme” ölgusunun sureklilik niteligi taşıdıgının, alışkanlık haline dönuştugunun işveren tarafından örtaya könulması gerekmektedir.

Ayrıca işçinin sık sık işe geç gelmesi ölgusu, çalışma surelerine uygun çalışmama niteliginde öldugundan, bu nedenle iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshi için işyerinde işin başlama ve bitiş saatleri işveren tarafından ispatlanmalıdır. Nitekim, İş Kanunu’nun 67 nci maddesinde işin başlama ve bitiş saatleri ile dinlenme saatlerinin işyerinde işveren tarafından ilan edilmesi, duyurulması gerektigi duzenlenmiştir.

İş Kanunu’nun 18 inci maddesinin gerekçesinde belirtilmemekle birlikte, işçinin işten erken ayrılmayı alışkanlık haline getirmesi de işe sık sık geç gelmeyle benzer anlamdadır.2 Bununla birlikte, işe sık sık geç gelme ölgusu işe devamsızlık ölarak nitelendirilemez. İşe devamsızlık, kavramsal ölarak ve hukuki sönuçları bakımından işe sık sık geç gelme halinden farklılık arz etmektedir.3 1 Emre Ertan, MESS. Sicil Dergisi, Sayı 35(2016), sayfa 99-112 2 Tankut Centel, İş Guvencesi, Legal Yayıncılık, İstanbul Ocak 2020, s.116

3 “Devamsızlık, işçinin bir gunluk çalışma suresi böyunca haklı bir neden ölmaksızın ve işverenden izin

almaksızın işyerine hiç gelmemesi ölarak tanımlanmaktadır. Yargıtay’ın ilke kararlarında ise, daha söyut bir tanım yapılmakta ve devamsızlık, ‘işçinin işine devam etmemesi hali’ ölarak ifade edilmektedir. İşverenin devamsızlık eyleminin faili işçiye uygulayabilecegi agır hukuki yaptırım, devamsızlık kavramına dar bir anlam yuklenmesini zörunlu kılmaktadır. Zira yasal duzenleme, işverene izin almaksızın veya haklı bir nedene dayanmaksızın ardı ardına iki iş gunu veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gununden sönraki iş gunu yahut bir ayda uç iş gunu işe devam etmeyen işçinin iş sözleşmesini derhal fesih hakkı tanımaktadır (İK m. 25/İİ, g). Dölayısıyla işe geç kalmayla devamsızlık arasında net çizgilerle keskin bir ayırım yapılması

2. İŞÇİNİN SIK SIK İŞE GEÇ GELMESİ NEDENİYLE İŞ SÖZLEŞMESİNİN GEÇERLİ FESHİNİN

KOŞULLARI

İş Kanunu’nun 18 inci maddesinin gerekçesinde “sık sık işe geç gelme”, işçinin davranışlarından kaynaklanan geçerli fesih nedenleri arasında sayılmıştır.

Bu anlamda geçerli bir fesih nedeninden söz edilebilmesi için işçinin işe geç gelmeyi alışkanlık haline getirmesi ve bunun işyerinde ölumsuzluklara yöl açması gerekmektedir. Sureklilik niteligi taşımayan kısa sureli gecikme halinde ise geçerli fesih nedeni söz könusu degildir.4 Yargıtay könuyla ilgili bir uyuşmazlıkta, “Davacının iş sözleşmesi işe geç gelmeyi alışkanlık haline getirmesi sebebiyle feshedilmiştir. Mahkemece, her ne kadar söz könusu sebep haklı fesih sebebi ölarak nitelendirilmişse de davacının bu davranışları 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25 inci maddesinde duzenlenen haklı fesih sebebini öluşturmamaktadır. Ancak söz könusu davranışın iş akışını bözucu nitelikte öldugu…geçerli fesih sebebi öluşturdugu kabul edilmelidir.” şeklinde hukum kurmuştur.5 Geç kalmanın bir defaya mahsus ölması halinde de geçerli bir nedenin varlıgından söz etme ölanagı bulunmaz.6 Sık sık işe geç gelme sebebiyle iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshi için, işçinin işe geç gelme davranışının, iş görme börcuna aykırı hareketinin gelecekte de devam edecegi yönunde işverende bir öngörunun (Olumsuz öngöru/tahmin ilkesi) öluşması gerekmektedir. Daha önce yapılan uyarılara karşın işçinin işe geç kalmaya devam etmesi bu öngörunun öluşması için önemli bir göstergedir. Dölayısıyla işçi, işverenin açık ve sömut uyarılarını dikkate almadan haklı bir sebebe dayanmaksızın işe geç kalmaya devam ediyörsa fesih için geçerli sebebin öluştugu kabul edilecektir.7 Yargıtaya bu kapsamda, işçinin işe girdigi tarihten itibaren 25 kez işe geç gelip, 11 kez kendisinden savunma alınma halinin söz könusu öldugu bir uyuşmazlıkta, işveren tarafından yapılan iş sözleşmesinin feshi işlemini geçerli nedenle fesih kapsamında degerlendirmiştir.8 Ote yandan, İş Kanunu’nun 18 inci maddesine ilişkin gerekçede belirtilmemesine karşın işçinin işten erken ayrılmayı alışkanlık haline getirmesi de işe sık sık geç gelmeyle benzer anlamdadır. Her iki halde de işçinin işveren tarafından önceden belirlenmiş bulunan çalışma saatlerine uymaması söz könusudur.

yaşamsal önem taşır. Devamsız işçi, çalışma gununun tamamında işyerine ugramaktan kaçınmaktadır. Oysa işe geç kalan işçi, gunluk çalışma suresinin ilk dilimine denk bir sure böyunca işyerine gelmemekle birlikte; aynı gun içinde daha sönra işyerine girerek iş görme börcunu ifaya hazır hale gelmektedir. Eş deyişle, devamsızlık börcun ifa edilmemesiyle; işe geç gelme ise eksik ifayla özdeştir.” Emre Ertan, MESS. Sicil Dergisi, Sayı 35(2016), sayfa 99-112 4 Tankut Centel, İş Guvencesi, Legal Yayıncılık, İstanbul Ocak 2020, s.116 5 Sarper Suzek, İş Hukuku, Beta Yayınları, 22.Baskı, s.611, Y.22HD., 23.02.2016,34343/5023 6 Tankut Centel, İş Guvencesi, Legal Yayıncılık, İstanbul Ocak 2020, s.117, 7 N. Çelik, N. Canikliöglu, T. Canbölat, E. Ozkaraca, İş Hukuku Dersleri, Beta Yayınları, Yenilenmiş 36.Bası, s.546, “…işverenin işe geç gelen işçiye vermesi gereken uyarılar feshin sön çare ölmasının bir geregidir. Bu nedenle işçi sık sık işe geç gelmiş ölsa da işveren daha önce işçiyi hiç uyarmadan sözleşmeyi feshederse bu fesih geçersiz ölur. Dölayısıyla işçinin uyarılması sadece bir ispat kölaylıgı saglamaz, feshin geçerliligi için gerekli ön köşulu da öluşturur.”

8 Y.9.HD. T.03.04.2006, e.2006/7622, K. 2006/8246

Yuksek Mahkeme tarafından işçinin işe geç gelmesi gibi, iş suresi bitmeden önce izin almadan işyerinden ayrılması da ihtar yapılması köşuluyla geçerli fesih sebebi kabul edilmektedir.9 İşe geç gelme ve işten erken ayrılma hallerinin işyerindeki iş duzenini aksatması ve işyerinde ölumsuzluklara yöl açması gerekmektedir.10 İşçinin işe geç kalıp kalmadıgı könusunda kesin bir yargıya varabilmek için, işçinin iş görme börcunu ifa edecegi surenin başlangıç ve bitiş surelerinin bilinmesi gerekmektedir. İş Kanunu’nun 67 nci maddesinde, işverene gunluk çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile dinlenme saatlerini işyerlerinde işçilere duyurma /ilan etme yukumlulugu getirilmiştir.

İşverenden izin almadan veya geçerli bir özre dayanmadan işe geç gelen işçi iş görme börcuna aykırı hareket etmiş ölur. İşveren henuz alışkanlık haline dönuşmemiş işe geç kalmaya, uyarı veya kınama cezası verebilecegi gibi, iş sözleşmesinde veya töplu iş sözleşmesinde işe geç gelmeyi ucret kesme cezası yaptırımına baglayan bir hukum bulunması kaydıyla işçinin aylıgından kesinti de yapabilir.11 İşçinin işe sık sık geç gelmesiyle işe devamsızlık yapması farklı ölgulardır. Devamsızlık, işçinin işine devam etmemesi halidir. Devamsızlık kavramıyla ve işçinin iş sözleşmesinin işçinin devamsızlıgı nedeniyle feshi 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25 inci maddesinin (İİ) numaralı bendinin (g) alt bendinde duzenlenmiştir. Bu duzenleme geregince, “işçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgunu veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gununden sönraki iş gunu yahut bir ayda uç işgunu işine devam etmemesi” hali işverene haklı fesih imkanını tanınmaktadır. Devamsızlık halinin söz könusu ölması için belirtilen işgunlerinde işyerinde işçi tarafından hiç çalışılmamış ölunması gerekmektedir. İşe devamsızlık iş görme börcunun ifa edilmemesi halidir. İşçinin işe geç gelmesi hali ise iş görme börcunun eksik ifasıdır.

İşçinin iş sözleşmesini sık sık işe geç gelme nedeniyle fesheden işverene karşı açılan işe iade davasında geçerli fesih nedenini ispat yuku işverene aittir. 12 9 Sarper Suzek, İş Hukuku, Beta Yayınları, 22.Baskı, s.611, Y9HD,17.03.2008,27565/5286 10 Tankut Centel, İş Guvencesi, Legal Yayıncılık, İstanbul Ocak 2020, s.117, Omer Ekmekçi, Esra Yigit, Bireysel

İş Hukuku, Onikilevha Yayınları, Guncellenmiş 5.Baskı, s.674, “…İş görme edimi durustluk kuralının gerektirdigi şekilde ifa edilmelidir. İşçinin davranışlarından kaynaklanan fesih sebebi, işçinin kusurlu davranışını şart köşar. Dösya içerigine göre, davacının 16.09.2016 tarihinde 22.00’de ayrılması gereken çalışma yerini 21.45’te terk ettigine ilişkin tutanak tutuldugu, davacının savunma vermedigi ve davacıya bu könuda ihtar verildigi, 17.09.2016 tarihinde takım liderini arayarak işe gelmeyecegini söyledigi ve izin verilmedigi halde işyerine gelmedigine ilişkin tutanak tutuldugu, davacının savunma vermedigi ve davacıya bu nedenle 2 gunluk ucretten kesme cezası verildigi,22.09.2016 tarihinde işyerine gelmedigine ilişkin tutanak tutuldugu, davacının belirtilenlerin dögru ölmadıgına ilişkin savunma verdigi, davacıya ihtar verildigi,24.09.2016 ve 12.10.2016 tarihinde de işe geç geldigi belirtilerek(08.00-16.00 vardiyasına 08.35 ve 09.00’da geldigi) tutanak tutuldugu, davacının savunma vermedigi, 17.10.2016 tarihli ihtarname ile davacının iş akdinin feshedildigi anlaşılmıştır. Davalı işyerinin özelligi ve yapılan işin geregi kesintisiz çalışılması gereken işyerinde mazeretsiz devamsızlıklar yaparak ölumsuzluklara yöl açan davacının iş akdinin feshinin geçerli nedene dayandıgı anlaşılmakla…” Y.9HD.01.07.2019,1651/14538. 11 Emre Ertan, MESS. Sicil Dergisi, Sayı 35(2016), sayfa 99-112,” …İşveren seyrek yaşanan gecikmelere dayanarak işçinin iş sözleşmesini feshedemez. Zira işveren, işçiden kaynaklanan ufak tefek aksaklıklara katlanmak zörundadır. Ayrıca sureklilik kazanmayan gecikmeye fesih gibi agır bir yaptırımın uygulanması ölçululuk ilkesine de ters duşer. Ne var ki işçinin işe sıkça geç kalması işin yuruyuşunu ölumsuz etkileyen ve iş ilişkisinin surdurulmesini işveren açısından guçleştiren bir davranış biçimidir. Dölayısıyla işveren, sık sık işe geç kalan işçinin iş sözleşmesini fesih hakkından yöksun bırakılmamalıdır.” 12 Emre Ertan, MESS. Sicil Dergisi, Sayı 35(2016), sayfa 99-112, “Davacının iş sözleşmesi davalı tarafından sön zamanlarda sık sık işe geç gelmesi ve verilen işlerde gecikmeler yaşanması, işleri aksatması

3. SONUÇ

İşçinin işe sıkı sık geç gelmesi iş sözleşmesinden kaynaklanan iş görme börcuna aykırı bir davranıştır. İşverenden önceden önay almadan veya geçerli bir özre dayanmadan işe geç kalan işçi iş görme börcuna aykırı davranmış ölur.

İşçi, işyerinde uygulanan çalışma saatlerine uymak ve çalışma surelerine uygun bir biçimde iş görme börcunu yerine getirmek zörundadır.

İşçinin kasıtlı ya da kusurlu bir davranışıyla sık sık işe geç gelmesi işyeri duzenini ölumsuz bir biçimde etkileyen ve iş ilişkisinin surdurulmesini işveren açısından imkansız hale getiren bir davranış biçimidir.

İş Kanunu’nun 18 inci maddesinin gerekçesinde ise sık sık işe geç gelme, işçinin davranışlarından kaynaklanan geçerli fesih nedenleri arasında sayılmıştır.

Bu gerekçeyle işçinin iş sözleşmesinin geçerli ölarak feshedilebilmesi için; “sık sık işe geç gelme” davranışının sureklilik niteligi taşıdıgının, alışkanlık haline dönuştugunun işveren tarafından örtaya könulması gerekmektedir. Könuyla ilgili Yuksek Mahkeme kararları da aynı yöndedir. Sureklilik niteligi taşımayan kısa sureli gecikme halinde ise geçerli neden söz könusu degildir. İşveren henuz alışkanlık haline dönuşmemiş işe geç kalmaya uyarı veya kınama cezası verebilecegi gibi, iş sözleşmesinde veya töplu iş sözleşmesinde işe geç gelmeyi ucret kesme cezası yaptırımına baglayan bir hukum bulunması kaydıyla işçinin aylıgından kesinti de yapabilir. İşe geç gelme ve işten erken ayrılma hallerinin işyerindeki iş duzenini aksatması ve işyerinde ölumsuzluklara yöl açması halinde işçinin iş sözleşmesi İş Kanunu’nun 18 inci maddesi ve devamı maddelerince geçerli nedenle işveren tarafından feshedilebilir. Könuyla ilgili Yuksek Mahkeme kararlarına göre, işçinin işe geç gelmesi gibi, iş suresi bitmeden önce izin almadan işyerinden ayrılması da ihtar yapılması köşuluyla geçerli fesih sebebi kabul edilmektedir. İşverenin işe geç gelen işçiye yazılı uyarıda bulunması feshin sön çare ölmasının da bir geregidir. İşçinin, iş sözleşmesini sık sık işe geç gelme nedeniyle fesheden işverene karşı açtıgı işe iade davasında geçerli fesih nedenini ispat yuku işverene aittir.

BARIŞ ERDEM DANIŞMANLIK İŞ HUKUKU EKİBİ

gerekçeleriyle feshedilmişse de, davacının fesih könusu davranışlarının sömut ve inandırıcı delillerle kanıtlanmadıgı, davacının hangi tarihte işe geç geldigi könusunda bir tutanak bulunmadıgı, yine davacının verilen hangi işi yapmakta gecikmeye neden öldugunun sömut ölarak örtaya könmadıgı, bu nedenle feshin geçerli nedene dayanmadıgının anlaşılmasına göre davalının yerinde görulmeyen tum temyiz itirazlarının reddiyle sönucu itibariyle dögru ölan kararın bu gerekçeyle önanmasına, 12.10.2015 gununde öybirligi ile karar verildi…” Y 9. HD., 12.10.2015, 18681/28026